3. เมืองพระยามหานคร เมืองพระยามหานค

3. เมืองพระยามหานคร เมืองพระยามหานครเป็นหัวเมืองชั้นนอก ห่างจากราชธานีออกไปมากกว่าเมืองลูกหลวง พระมหากษัตริย์จะทรงแต่งตั้งผู้เหมาะสมและมีความสามารถไปปกครองดูแล เมืองเหล่านี้ขึ้นตรงต่อพระมหากษัตริย์ มีวิธีการปกครองลักษณะเดียวกับเมืองชั้นใน เมืองพระยามหานครในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมีหลายเมือง เช่น เมืองพระบาง (นครสวรรค์) เมืองเชียงทอง(ตาก) เมืองบางพาน (กำแพงเพชร) เมืองบางฉลัง (กำแพงเพชร) เป็นต้น
4. เมืองประเทศราช เมืองประเทศราช ได้แก่ เมืองทีอยู่นอกอาณาจักร ชาวเมืองเป็นคนต่างชาติ พระมหากษัตริย์สุโขทัยทรงดำเนินนโยบายปกครอง ให้ชาวพื้นเมืองเป็นกษัตริย์หรือเป็นเจ้าเมืองปกครองกันเอง โดยไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับการปกครองภายในยกเว้นกรณีที่จำเป็นเท่านั้น ยามปกติเมืองประเทศราชต้องส่งเครื่องราชบรรณาการ(ส่วย) มาถวายต่อพระมหากษัตริย์สุโขทัยทุกปี ยามสงครามจะต้องส่งกองทัพและเสบียงอาหารไปช่วย สมัยพ่อขุนรามคำแหงมีเมืองประเทศราชหลายเมือง คือ
ทิศเหนือ ได้แก่ เมืองแพร่ เมืองน่าน
ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่ เมืองเช่า (หลวงพระบาง) เมืองเวียงจันทร์
ทิศตะวันตก ได้แก่ เมืองทวาย เมืองเมาะตะมะ เมืองหงสาวดี
ทิศใต้ ได้แก่ เมืองนครศรีธรรมราช เมืองมะละกา เมืองยะโฮร์
หากวิเคราะห์วิธีแบ่งเขตการปกครองในสมัยพ่อขุนรามคำแหง โดยจัดให้มีเมืองลูกหลวงวงล้อมกรุงสุโขทัยอันเป็นเมืองราชธานี จะมีลักษณะเป็นเสมือนกำแพงชั้นที่ 1 ส่วนเมืองพระยามหานครเป็นเสมือนกำแพงชั้นที่ 2 และเมืองประเทศราชเป็นเสมือนกำแพงชั้นที่ 3

ผลลัพธ์ (อังกฤษ) 1:

3. เมือง พระยา มหานคร เช่น เมือง พระ บาง (นครสวรรค์) เมือง เชียง ทอง (ตาก) เมือง บาง พาน (กำแพงเพชร) เมือง บาง ฉ ลัง (กำแพงเพชร) เป็นต้น
4. เมือง ประเทศ ราช เมือง ประเทศ ราช ได้แก่ เมือง ที อยู่ นอก อาณาจักร ชาว เมือง เป็น คน ต่าง ชาติ คือ
ทิศ เหนือ ได้แก่ เมือง เมือง แพร่ น่าน
ทิศ ตะวันออก เฉียง เหนือ ได้แก่ เมือง เช่า (หลวง พระ บาง) เวียง จันทร์ เมือง
ทิศ ตะวันตก ได้แก่ เมือง เมือง ทวาย เมาะ ตะ มะ เมือง หง สาว ดี
ทิศ ได้แก่ ใต้ เมือง เมือง นครศรีธรรมราช มะละกา
จะ มี ลักษณะ เป็น เสมือน กำแพง ชั้น ที่ 1 2 3